Canonlo

1918

1919

1920

Nationale Roomsch Katholieke Vereeniging

Overzicht verdiepingsteksten

De katholieke zuil: afscheiding van ‘De Zuider’ en aansluiting van ‘Thomas’

Binnen de toenmalige Koninklijke Nederlandse Vereniging van Leraren en Onderwijzers in de Lichamelijke opvoeding (KNVLO) werd in 1892 de Zuider Gymnastiek Onderwijzers Vereeniging opgericht. Deze afdeling werd 'de Zuider' genoemd en de leden waren voornamelijk katholieke 'gymnastiekonderwijzers' uit Zuid-Nederland. Vreemd genoeg ontstond 'de Zuider' in een tijd dat de emancipatie van het katholieke volksdeel zichtbaar werd in de oprichting van organisaties op levensbeschouwelijke grondslag

organisaties op levensbeschouwelijke grondslag

Voorbeelden daarvan treft men aan op het gebied van vakbewegingen, radio-omroepen, politieke partijen, ziekenhuizen, scholen en universiteiten, sportverenigingen, sportbonden et cetera.
.

Onderdeel van de verzuiling
In dat klimaat ontstonden tussen de 'Zuiderafdeling' en de KNVLO regelmatig irritaties

Irritatie

Er waren irritaties betreffende het ‘regeringsboek’, ergernissen omtrent het ontstaan en de inhoud van de ‘Zuidermethode’ alsmede perikelen rondom de zogenaamde ‘nomenclatuurcommissie’.
. De vakvereniging begreep dat de katholieken zich beraadden op afscheiding

Afscheiding

Binnen de gewestelijke structuur van de KNVLO waren afscheidingen van afdelingen en crisissen in bestuur en redactie aan de orde van de dag. Met name het regelmatig uittreden na conflicten met redactieleden (J.A. van der Boom 1917, J.M. Scheffer 1920) zou het bestuur aan het denken moeten hebben gezet. Er ontbrak echter een beleid in deze conflictsituatie.
. Onder invloed van inspecteur Huub Nijsten en op aandringen van het episcopaat werd op 19 oktober 1919 een eigen katholieke vakvereniging opgericht, de Nationale Roomsch Katholieke Vereeniging van Leeraren en Onderwijzers in de Gymnastiek, kortweg 'De Nationale' genoemd. De oprichting in 1924 van een katholieke lerarenopleiding, genaamd het R.K. Centraal Instituut tot vorming van Leerkrachten voor de Gymnastiek (CILG), en de start en de start van een eigen vakblad (R.K. Vakblad voor Gymnastiek) in 1926 vormden de sluitstenen van de afscheiding.

Aanvankelijk trad De Nationale geïsoleerd op en streed tegen de opkomende naaktcultuur en het morele afglijden. In de jaren dertig verbeterde de verstoorde verhouding met de KNVLO maar in de crisisjaren was de belangstelling voor de lichamelijke opvoeding gering en had de vereniging weinig uitstraling. Tijdens WO II werden uiteindelijk alle activiteiten gestaakt en stierf De Nationale een stille dood.

‘St. Thomas van Aquino’
Na de Tweede Wereldoorlog reorganiseerden de katholieke leraren lichamelijke opvoeding zich. Zo ontstond eind 1950 de R.K. Vereniging van leerkrachten in de Lichamelijke Oefening St. Thomas van Aquino, kortweg Thomas genoemd. Onder leiding van Arie Tervoort, een van de oprichters én eerste voorzitter

Voorzitter

Voorzitters van Thomas:
1950-1959 Arie Tervoort
1959-1967 Ed Seebregts
1967-1968 Vacature
1968-1969 Han Kemper
1969-1970 Vacature
1970-1979 Arnoud Vriends
1979-1990 Jan Audenaerde
1990-2001 Henk van der Loo
2001-2014 Gé Doorenbosch
2014-heden Harry Oomen
én directeur van het CILG, rekende men af met het verleden en begon men opnieuw. De vereniging bestond hoofdzakelijk uit oud-CILG'ers en was in kleine werkgroepen vakinhoudelijk actief.

Voor het bestuur was een eigen tijdschrift een belangrijk middel om de ontwikkeling van Thomas te bevorderen. Er verscheen een mededelingenblad (1957) en vanaf 1960 een eigen orgaan: St. Thomas van Aquino. De waardering van de vakwereld voor dit vakblad bleef onveranderd hoog dankzij de inzet van (eind)redacteuren als Jan Audenaerde, Jan Bovend'eerdt, Hans Vlasblom en Henk van der Loo.

Groepering binnen de KVLO
Midden vorige eeuw verdwenen, als gevolg van de deconfessionalisering en ontzuiling, het katholieke isolationisme en de daaruit voortvloeiende persoonlijke tegenstellingen. Onder leiding van de breeddenkende en geliefde voorzitter Ed Seebregts kreeg Thomas een meer open karakter en ontstonden samenwerkingsvormen met de KNVLO. Tijdens zijn voorzitterschap ontstonden de zeer populaire Thomas Oriëntatiedagen.

Rasbestuurder Arnoud Vriends, de opvolger van Seebregts, bouwde de contacten naar 'buiten' op een imposante wijze strategisch uit. Vriends raakte bevriend met KNVLO-voorzitter Peter Kramer. Beiden onderkenden het politieke, maatschappelijke, onderwijskundige en vakinhoudelijke belang van één sterke vakvereniging, waarbinnen ruimte moest zijn voor elke levensbeschouwelijke identiteit.

Na allerlei strubbelingen lukte het de democraat Jan Audenaerde uiteindelijk om Thomas in 1987 naar een 'fusie' met de KNVLO te leiden. Nadat beide ledenadministraties en verenigingsbladen waren samengevoegd, was de KVLO operationeel voortaan de enige vakvereniging. Thomas verwierf binnen de KVLO een positie als 'katholieke groepering Thomas'.

Kwaliteitslabel
Thomas was vakinhoudelijk actief

vakinhoudelijk actief

Denk daarbij aan de vakantiecursussen, een maandblad vanaf 1 januari 1966 met zowel praktische als theoretische bijdragen en vele themanummers, de Thomas-publicaties, Thomas-documentatie, (jubileum)congressen, de Thomas Oriëntatiedagen (vanaf 1965 tot heden) en de Thomas Jazzdansdagen (vanaf 1981 tot heden).
en daarin toonaangevend en vernieuwend. Maar uiteindelijk steeg de vormgeving aan de exclusief katholieke identiteit van De Nationale en Thomas niet uit boven het argument van de verzuiling. Meegezogen met alle verschuivingen op levensbeschouwelijk gebied bleef van de eens zo duidelijke katholieke signatuur uiteindelijk slechts een watermerk over. Een filigram in de vorm van de katholieke traditie als referentiekader, maar vooral als een kwaliteitslabel, gekenmerkt door optimisme, idealisme, inzet en een streven naar betrokkenheid, kwaliteit en professionaliteit.

Literatuurverwijzingen

  • Anon. (1919). Scheuring, De lichamelijke opvoeding (nr. 7): 34-40.
  • Derks, M. (2000). Bezield bewegen: 50 jaar Thomas van Aquino, katholieke vereniging van docenten lichamelijke opvoeding. Zeist: Jan Luiting Fonds (nr. 68), 221 p.
  • Tilborg, C.G.A.T. van (2000). Sedimenten van sentimenten: 75 jaar Academie voor Lichamelijke Opvoeding Tilburg. Tilburg: Fontys Sporthogeschool. Deel 1: Status nascendi 1924-1956, 292 p.; Deel 2: Status renovandi 1956-1986, 337 p.; Deel 3: Status maturandi 1986-1999, 374 p.

Externe links



Auteur: Kees van Tilborg